دوشنبه 19 بهمن 1388

ستاره دنباله دار

نوشته شده توسط: ARMAN BAGHERI نوع مطلب :ستاره دنباله دار ،

دنباله‌دار

دنباله‌دار هیل-باپ

دنباله‌دار جسم کوچکی در منظومه شمسی است که معمولاً از غبار و یخ تشکیل شده و با نزدیک شدن به خورشید ذرات سطحی آن تبخیر شده و مانند دنباله به نظر می‌رسد.

نام

عنوان «ستاره دنباله‌دار» که بسیار رایج است از نظر علمی دقیق نیست (چون ستاره‌ها دنباله ندارند.) در متن‌های فارسی گاه واژه‌های «گیسودار» و «گیسودراز» و «ذوذنب» (از عربی، به معنای «دم‌دار») برای دنباله‌دار بکار رفته‌است.^[۱]

سیاره برجیس (مشتری) نیز یکی از گیسودارها به شمار می‌آمده و نام آن نیز عربی‌شدهٔ پرگیس فارسی است که احتمالاً پُرگیس (پرمو) معنی می‌داده‌است.^[۲]

برخی از دنباله‌دارها به یادبود کاشف آن نامگذاری می‌شود. مثلاً دنباله‌دار اوترما (Comet oterma) یا دیگر همکارانش دنباله‌دار ایکیا سکی (Comet Ikya - Seki) (ایکیا و سکی) که همنام کاشفان خود هستند.

برخی از دنباله‌دارها بر اساس سال کشفشان نامگذاری شده‌اند. مثلاً ۱۹۷۱آ اولین دنباله‌داری بود که در سال ۱۹۷۱ میلادی کشف شد و همینطور ۱۹۷۱ب دنباله‌دار کشف شده بعدی در آن سال بود و غیره.

پس از آنکه مدار دنباله‌دار محاسبه شود، شماره‌گذاری بر اساس عبور از نقطه قرین خورشیدی انجام می‌گردد. مثلاً ستاره دنباله‌دار 1971I اولین دنباله‌داری بود که در سال ۱۹۷۱ میلادی از نقطه قرین خورشید گذشت.

[ویرایش] انواع دنباله‌ها

در هر دنباله‌دار دو نوع دنباله وجود دارد: دنباله غبار و دنباله گاز یونیزه. دنباله غباری از ذراتی به بزرگی ذرات موجود در دود تشکیل شده است. این نوع دم هنگامی تشکیل می‌شود که باد خورشیدی مقداری ماده از کُما جدا می‌کند. چون این ذرات بسیار کوچکند با کوچک‌ترین نیرویی جابجا می‌شوند، در نتیجه این دنباله‌ها معمولاً پخش و خمیده‌اند.

دنباله‌های گازی وقتی تشکیل می‌شوند که نور خورشید مقداری از مواد کما را یونیده می‌کند و سپس باد خورشیدی این مواد یونیده را از کما دور می‌کند.

دنباله‌های یونی معمولاً کشیده‌تر و باریکترند. هر دوی این دنباله‌ها ممکن است تا میلیون‌ها کیلومتر در فضا پراکنده شوند. وقتی که دنباله‌دار از خورشید دور می‌شود دم و کما از بین می‌روند و فقط مواد سرد و سخت درون هسته باقی می‌مانند. تحقیقات راجع به ستاره دنباله‌دار هیل-باب وجود نوعی دم را نشان داد که شبیه دنباله‌های تشکیل شده از غبار بود، ولی از سدیم خنثی تشکیل شده بود. (همانطور که گفتیم مواد موجود در هسته نوع کما و دنباله را تعیین می‌کنند).

[ویرایش] منشأ دنباله‌دارها

دنباله‌دارها در دو جا بطور بارز یافت می‌شوند: کمر بند کوییپر و ابر اورت. دنباله‌دارهای کوتاه مدت معمولاً از ناحیه‌ای به نام کمربند کوییپر می‌آیند. این کمربند فراتر از مدار نپتون قرار گرفته است. اولین جرم متعلق به کمربند کوییپر در سال 1922 کشف شد. این اجسام معمولاً کوچک هستند و اندازه آنها از 10 تا 100 کیلومتر تغییر می‌کند. طبق رصدهای هابل حدود 200میلیون دنباله‌دار در این ناحیه وجود دارد که گمان می‌رود از ابتدای تشکیل منظومه شمسی بدون تغییر مانده‌اند.

دنباله‌دارهای با تناوب طولانی مدت از ناحیه‌ای کروی متشکل از اجرام یخ زده به نام ابر اورت سرچشمه می‌گیرند. این اجرام در دورترین قسمت منظومه شمسی قرار دارند و از آمونیاک منجمد، متان، سیانوژن، یخ آب و صخره تشکیل شده‌اند. معمولاً یک اختلال گرانشی باعث راه یافتن آنها به داخل منظومه شمسی می‌شود.

[ویرایش] مشخصات فیزیکی

یک دنباله‌دار در مراحل اولیه ظهور خود به تکه‌ای ابر نورانی شبیه است، ولی هر چه در مسیر خود به خورشید نزدیکتر می‌شود، روشنایی آن نیز زیادتر می‌شود. دنباله اکثر آنها به حدی شفاف است که می‌توان نور ستارگان را از میان آن دید.

[ویرایش] رأس دنباله‌دار

زمانی که یک دنباله‌دار پیدا می‌شود، در نخستین مرحله مانند نقطه‌ای کوچک از نور به چشم ما می‌آید، هرچند ممکن است که قطر واقعی آن هزاران کیلومتر باشد. این نقطه نور را راس یا هسته ستاره دنباله‌دار می‌گویند، که به نظر دانشمندان گروه بزرگی از اجسام خرد و سفت است که با گازهایی ترکیب یافته است.

[ویرایش] دم ستاره دنباله‌دار

همچنان که ستاره دنباله‌دار به خورشید نزدیک می‌شود، معمولاً دمی به دنبال آن کشیده می‌شود. این دم از گازهای بسیار رقیق و ذرات خردی درست شده است که از درون هسته ستاره دنباله‌دار تحت تأثیر خورشید بیرون می‌جهند. دمهای ستارگان دنباله‌دار از نظر شکل و اندازه گوناگون هستند، برخی کوتاه و ریشه مانند و برخی کشیده و باریک. معمولاً طول آنها به نه میلیون کیلومتر می‌رسد و گاهی هم البته ممکن است به 160 میلیون کیلومتر برسد. بعضی از ستارگان دنباله‌دار هم اصلاً دم ندارند.

[ویرایش] گیسوی ستاره دنباله‌دار

گرداگرد هسته، یک چیز دیگر هم هست به نام گیسو. گیسو ماده‌ای ابر مانند و تابنده است که گاهی قطرش به 240000 کیلومتر و بیشتر می‌رسد.

[ویرایش] ماده ستاره دنباله‌دار

احتمالاً دنباله‌دارها از گاز و سنگریزه تشکیل یافته‌اند که همه این مواد بصورت گلوله یخی درآمده‌اند. با نزدیک شدن آن به خورشید دما بالا می‌رود و گاز و غبار بصورت دنباله جریان می‌یابند و سرانجام با دور شدن از خورشید سر دنباله‌دار دوباره یخ می‌زند.

[ویرایش] حرکت ظاهری ستاره دنباله‌دار

وقتی ستاره دنباله‌دار از خورشید دور می‌شود، نخست دمش پیشاپیش می‌رود و سپس سر آن. علت این امر آن است که فشار نور خورشید اجزای کوچکی از هسته ستاره را بیرون می‌راند و این خود باعث تشکیل دم در پیشاپیش راس آن می‌شود. در نتیجه هنگامی که ستاره دنباله‌دار از خورشید دور می‌شود، دم آن می‌بایست جلوجلو برود و در اثنای دور شدن از خورشید ستاره دنباله‌دار کم کم از سرعت خود می‌کاهد و از انظار ناپدید می‌شود. ستارگان دنباله‌دار ممکن است سالها از برابر چشم ما مخفی بمانند، ولی بیشتر آنها بالاخره به چشم ما خواهند آمد. آنها به گرد خورشید پیوسته در حرکت هستند، ولی برای یک دور گردش به دور خورشید ممکن است زمان زیادی در راه باشند.

[ویرایش] مدار ستاره دنباله‌دار

بیشتر دنباله‌دار در مدار بسته‌ای در حال حرکتند، یعنی بر روی مداری حرکت می‌کنند که ابتدا و انتهایش بر هم منطبق می‌باشد. این دنباله‌دارها (مانند ستاره دنباله‌دار هالی) بعد از یک پریود به نزدیکی زمین آمده و دوباره مشاهده شده‌اند.

مدارهای دنباله‌دار های دیگر سهمی یا هذلولی است و به احتمال زیاد اینها فقط یکبار در نزدیکی زمین ظاهر و روئیت گردیده و دور می‌زنند و سپس می‌روند و دیگر به نزدیکی زمین برنمی‌گردند.

به علت تأثیرات گرانشی، دنباله‌دارها در حضیض سریعتر حرکت می‌کنند تا در اوج. دنباله‌دارها از مدت چرخششان یه دور خورشید طبقه بندی می‌شوند: دنباله‌دارها با مدت تناوب کوتاه و متوسط (مانند هالی با دوره تناوب 76 سال) بیشتر در بین خورشید و پلوتون به سر می‌برند

[ویرایش] تغییر مدار دنباله‌دار

دنباله‌دارهای جدید از دورترین بخش‌های منظومه شمسی می‌آیند و بیشترشان فقط در مدت چند ماه خورشید را دور می‌زنند و سپس برمی‌گردند و گردش خود را در ورای پلوتو به انجام می‌رسانند. گردش آنها در مدارهایی بسیار پهن است و چندین هزار سال طول می‌کشد. برخلاف سیاره‌ها، دنباله‌دارها می‌توانند مدارخود را با مدارهای کاملاً جدید عوض کنند. آنها اجسامی با ثبات نیستند و هر گاه به سیاره‌ای بزرگ مانند مشتری بسیار نزدیک شوند، کشش گرانشی آن، مدار دنباله را عوض می‌کند. این حادثه برای دنباله‌دار هالی اتفاق افتاده و از این رو تکرار بازگشت آن بیشتر شده است.

[ویرایش] مرگ دنباله‌دار

با نزدیک شدن دنباله‌دار به خورشید دنباله‌اش بزرگ‌تر می‌شود. دنباله همواره در جهت مخالف خورشید قرار می‌گیرد. فشار نور و حمله بادهای خورشیدی دنباله را به طرف مقابل می‌راند. هر موقع که دنباله از کنار خورشید می‌گذرد، از ماده‌اش کاسته می‌شود، یعنی اینکه ستاره دنباله‌دار با هر بار عبور از نقطه قرین خورشیدی مقداری از مواد خود را در اثر گرمای خورشید و نیروهای جذر و مدی از دست می‌دهد تا بالاخره ستاره دنباله‌دار از بین می‌رود، که برخی از ستاره‌های دنباله‌دار با دوره تناوب کوتاه به چندین تکه تقسیم شده و یا حتی از هم پاشید.

نظرات ()

دوشنبه 19 بهمن 1388

اریس

نوشته شده توسط: ARMAN BAGHERI نوع مطلب :اریس ،

ارسال به

اریس

اریس (الهه جنگ در یونان و معادل ایرانی آن ایندره) یا اریس ۱۳۶۱۹۹ که پیشتر با نام۲۰۰۳ یو بی ۳۱۳ خوانده می‌شد، یک سیاره کوتوله است که در ۵ ژانویهٔ ۲۰۰۵ توسط ستاره‌شناسان مشاهد شد و در ۲۹ ژوئیه همان سال خبر کشف آن انتشار یافت. کشف آن سر و صدای زیادی در مجامع علمی برپا کرد.

اریس (۲۰۰۳یو بی۳۱۳) از پلوتون بزرگ‌تر بود و این دلیلی بود که یابندگان آن بر آن پا فشاری می‌کردند که این سیارک یک سیاره است. جرم سیاره هم ۲۷٪ بیشتر از پلوتون ارزیابی شد.

سر انجام رای گیری در مورد سیاره بودن خود پلوتون انجام شد و در پایان خود پلوتون هم از فهرست سیارات پاک شد و گروه تازه‌ای به نام سیاره کوتوله ساخته شد.

یابش

اریس در ۵ ژانویه سال ۲۰۰۵ به دست یک گروه از اخترشناسان با نام‌های مایک براون، چاد توریجیلو و دیوید رابینو ویتز با استفاده از عکس‌هایی که در ۲۱ اکتبر ۲۰۰۳ گرفته شده بود پیدا شد. این گروه سال‌ها به گونهٔ برنامه‌ریزی شده برای یافتن چیزهای نو در سامانه خورشیدی کار کرده بود و پیش از آن چند جسم دیگر مانند سدنا را هم یافته بود.

[ویرایش] طبقه‌بندی

اریس یک سیاره کوتوله طبقه‌بندی شد و همچنین یک جسم فرانپتونی(TNO) می‌باشد که به مدارهایی که دورتر از فاصلهٔ میانگین نپتون تا خورشید هستند گفته می‌شود.

اریس در آغاز به عنوان سیاره دهم شناسانده شد ولی پس از آن انجمن جهانی اخترشناسی (IAU)این نام را از برداشت و هم‌اکنون همانند پلوتون یک سیاره کوتوله شمرده می‌شود.

[ویرایش] نام‌ها

[ویرایش] اریس

اریس از نام یک الههٔ یونانی گرفته شده که به معنای جنگ و ناسازگاری است. پیش از آن اریس توسط رسانه‌ها با نام‌های گوناگونی چون زینا یا لیلا خوانده شده‌است.

[ویرایش] ایندره

ایندره ، ایزدِ تندر هندوان و ایرانیان کهن بود که خدای جنگ نیز شمرده می‎شد و شکست‎ناپذیر بود. جنگ او با ورتره ، دیو خشکی و خشکسالی، که آبها را در آسمان نگهداشته بود، در وداها و ادبیات ودایی معروف است. ایندره در این جنگ ورتره را شکست می‎دهد و آبها را آزاد می‎کند و باران از آسمان فرو می‎ریزد. در کناره ایندره، ایزد باد (در سنسکریت واته و وایو، در اوستائی وایو و در پروسی قدیم ویوپتیس ) قرار داشت (همانجا). در ادبیات دینی ایرانیان به زبان پهلوی، «وای» خداوند زندگی و مرگ بود و حاکم بر فضا (موله، ۴۱؛ دوشن گیمن، ۳۳۴؛ بار، ۷۸).^[۱]

[ویرایش] مدار

دورهٔ گردش اریس به دور خورشید ۵۵۶٫۷ سال است و هم‌اکنون در دورترین نقطه ممکن از خورشید جای گرفته‌است. به جز دنباله‌دارهای بسیار دور، اریس و ماهش دورترین پیکره‌های آسمانی هستند که در سامانه خورشیدی یافت شده‌اند. یشینه فاصلهٔ آن از خورشید تقریباً ۹۷ یگان اخترشناسی و کمینهٔ فاصله اش از خورشید ۳۸ یگان اخترشناسی است.این نشان می‌دهد که اریس گاهی نزدیک‌تر از پلوتون و گاهی دورتر از آن نسبت به زمین است.

نمایی هنری از اریس و ماه آن دیسنومیا. دیسنومیا نقطهٔ مایل به سرخ بالای اریس است.

[ویرایش] اندازه، جرم و چگالی

قطر اریس ۲۴۰۰ کیلومتر است که از پلوتون بزرگ‌تر است و جرم آن نیز ۲۷ درصد بیشتر از پلوتون می‌باشد.

[ویرایش] جو و پوسته

گروه یابنده سیاره کوتوله پس از یافت اریس کار را با بیناب‌نمایی ادامه دادند و با آشکارسازی نور فروسرخ در ۲۵ ژانویه ۲۰۰۵، یخ و متان را در آن شناسایی کردند که نشان‌دهندهٔ همانندی آن با پلوتون بود.

به خاطر مدار اریس دمای آن میان (۲۴۳- تا ۲۱۷-) درجهٔ سلسیوس است. سطح اریس از پوستهٔ بسیار نازکی از متان که منشا آن احتمالاً از درونش است احاطه گردیده. ولی در مورد پلوتون احتمالاً تحت دگرگونی‌های شیمیایی و پرتوهای خورشیدی، متان سطح کمی به رنگ قرمز گرویده و نمایی اخرایی رنگ به وجود آورده‌است. اما متان سطح اریس ب‍شتر به زرد تمایل دارد و علت این موضوع فاصلهٔ بیشترش از خورشید است .

[ویرایش] ماه اریس

دانشمندان در سال ۲۰۰۵ از شیوه تازه‌ای به نام نورشناسی سازگار برای نپاهش بهره گرفتند و گروه تلسکوپ کک هاوایی توانست ماه این کوتوله سیاره را بیباد که نام دیسنومیا را برای آن برگزیدند. ولی پیش از آن، یابندهٔ ماه، نام خودمانی گابریل را روی آن گذاشته بود. در

نظرات ()

دوشنبه 19 بهمن 1388

هائومیا

نوشته شده توسط: ARMAN BAGHERI نوع مطلب :هائومیا ،

ارسال به

هائومیا (سیاره کوتوله)

هائومیا
Haumea
اکتشاف
تصویر تلسکوپ کک از هائومیا و دو ماهش.Hi'iaka در بالای هائومیا(مرکز) و ناماکا در زیرش.
کشف توسط	براون ; Ortiz (neither official)
تاریخ کشف	۲۸ دسامبر ۲۰۰۴ (تیم براون);ژوئیه ۲۰۰۵ (تیم اوریتز)
طبقه‌بندی
نام‌های دیگر	2003 EL₆₁
طبقه‌بندی سیارات کوچک	سیاره کوتوله, پلوتوئید, TNO (delisted cubewano)^[۱]
عناصر کپلری مدار
مبدا 2008-11-30 (JD 2454800.5)
آنومالی متوسط	202.67°
انحراف	28.22°
سایر مشخصات مداری
اوج	5 194 Gm 34.721 AU
حضیض	7 710 Gm 51.544 AU
تناوب مداری	103 468 d (283.28 yr)
قمرها	2
مشخصات فیزیکی
ابعاد	≈۱۹۶۰ × ۱۵۱۸ × ۹۹۶ km (کک) (≈۱۴۳۶ km) ۱۱۵۰ ^+۲۵۰_−۱۰۰ km (اسپیتزر)^[۲]
مساحت سطح	≈2‎×۱۰⁷ km²
جرم	(4.2 ± 0.1)‎×۱۰²¹ kg
متوسط چگالی	2.6–3.3 g/cm³
گرانش سطحی	0.44 m/s²
سرعت فرار	0.84 km/s
تناوب چرخش	0.163 146 ± 0.000 004 d (3.915 5 ± 0.000 1 h)^[۳]
آلبدو	0.7 ± 0.1 0.84 ^+0.1_−0.2^[۲]
دما	<50 K
نوع طیف	؟
قدر ظاهری	17.3 (مقابله)^[۴]
قدر مطلق	0.17^[۵]

هائومیا(به انگلیسی: Haumea) (/haʊˈmeɪə/ یا /ˌhɑː.uːˈmeɪə/)، یک سیاره کوتوله در کمربند کوئی‌پر و با یک‌سوم جرم پلوتو است.^{[پانویس
۱]} و در سال ۲۰۰۴ و در دانشگاه کلتچ و توسط تیم مایکل ای براون کشف شد و تیم اوریتز در سال ۲۰۰۵ و در اسپانیا مستقلا این سیاره کوتوله را کشف کرد. و در ۱۷ سپتامبر ۲۰۸ توسط اتحادیه بین‌المللی ستاره‌شناسی به عنوان یک سیاره کوتوله پذیرفته شد و نام هائومیا که یک اسطوره هاوائی است بر آن نهاده شد.

هائومیا عضو اجرام فرانپتونی است.

نظرات ()

دوشنبه 19 بهمن 1388

ماكی ماكی

نوشته شده توسط: ARMAN BAGHERI نوع مطلب :ماکی‌ماکی ،

ارسال به

ماکی‌ماکی (سیاره کوتوله)

ماکی‌ماکی
Makemake
اکتشاف
ماکی‌ماکی از نگاه تلسکوپ فضایی هابل
کشف توسط	مایکل ای. براون, چاد تریجیلو , دیوید رابینویتز
تاریخ کشف	۳۱ مارس ۲۰۰۵
طبقه‌بندی
نام‌های دیگر	2005 FY₉
عناصر کپلری مدار
مبدا ۲۸ ژانویه ۱۹۹۹ (JD 2 435 135.5)
انحراف	28.96°
سایر مشخصات مداری
اوج	7 939.7 Gm (53.074 AU)
حضیض	5 760.8 Gm (38.509 AU)
تناوب مداری	113 183 d (309.88 a)
مشخصات فیزیکی
ابعاد	1300–1900 km
متوسط شعاع	750⁺²⁰⁰₋₁₀₀ km
مساحت سطح	~7 000 000 km²
حجم	~1.8 × ۱۰⁹ km³
جرم	~4 × ۱۰²¹ kg
متوسط چگالی	~2 g/cm³ (assumed)
گرانش سطحی	~0.47 m/s²
سرعت فرار	~0.84 km/s
آلبدو	78.2^+10.3_−8.6
دما	30–35 K ^[d](assuming the same albedo)
قدر ظاهری	16.7 (opposition)
قدر مطلق	-0.48

ماکی‌ماکی (/ˌmɑːkiːˈmɑːkiː/ یا /ˌmɑːkeɪˈmɑːkeɪ/ با نام قبلی(136472) Makemake), سومین سیاره کوتوله بزرگ سامانه خورشیدی و یکی از دو جرم بزرگ کمربند کوئی‌پر است و قطر آن سه چهارم قطر پلوتو^[۱] ماکی‌ماکی ماه طبیعی ندارد و متوسط دمای سطح آن ۳۰ درجه کلوین است و سطح آن از یخ‌های متان و اتان و نیتروژن تشکیل شده‌است.^[۲] می‌باشد.

این سیاره کوتوله توسط مایکل ای براون و تیمش در ۳۱ مارس ۲۰۰۵ کشف شد . و در ۱۱ ژوئن ۲۰۰۸ توسط اتحادیه بین‌المللی ستاره‌شناسی به عنوان یک پلوتوئید پذیرفته شد.^[۳]^[۴]

نظرات ()

دوشنبه 19 بهمن 1388

سرس

نوشته شده توسط: ARMAN BAGHERI نوع مطلب :سرس ،

ارسال به

سرس

**سرس**
کشف ^۱


کشف‌کننده	جوزپه پیاتزی
تاریخ کشف	۱ ژانویه ۱۸۰۱
نامگذاری موقت ^ب	A899 OF; 1943 XB
رده	کمربند اصلی
عناصر مداری ^۲
دوره ۲۶ نوامبر ۲۰۰۵ (روز ژولین 2453700.5)
برون‌مرکزیت (e)	0.080
نیم‌قطر اطول (a)	413.715 گیگامتر (2.766 واحد نجومی)
سمت‌الشمس (q)	380.612 گیگامتر (2.544 و.ن.)
اوج خورشیدی (Q)	446.818 گیگامتر (2.987 و.ن.)
دوره مداری (P)	1679.819 روز (4.599 سال)
میانگین سرعت مداری	17.882 کیلومتر/ثانیه
زاویه میل (i)	10.587°
طول گوزهر رأس (Ω)	80.410°
نشانوند سمت‌الشمس (ω)	73.271°
میانگین انحراف (M)	108.509°
ویژگی‌های جسمی ^۳
ابعاد	975×909 کیلومتر^[۱]
جرم	9.5×10²⁰ کیلوگرم ^[۲]^[۳]
چگالی	2.08 گرم/سانتیمتر مکعب^[۱]
گرانش سطح	0.27 متر/ثانیه مربع
سرعت گریز	0.51 کیلومتر/ثانیه
دوره چرخش	0.3781 روز
رده طیفی	سیارک ردهٔ جی
قدر مطلق	3.34
نسبت بازتاب	0.113^[۴]
میانگین دمای سطح	~167 کلوین بیشینه: 239 (-34 ° سلسیوس)^[۵]

سِرِس یا ۱ سرس نام نخستین سیاره کوتوله‌ای است که کشف شد. این سیارک که نامش از نام الهه کشاورزی در روم قدیم گرفته شده در یکم ژانویه ۱۸۰۱ توسط جوزپه پیاتزی کشف شده است.^[۶]

با قطری حدود ۹۵۰ کیلومتر، سرس بزرگ‌ترین و پرجرم‌ترین جسم در کمربند سیارکی است. سرس تقریباً یک‌سوم کل جرم این کمربند را تشکیل می‌دهد.^[۷]

نظرات ()